MIDAS – platforma AI do zastosowań obronnych, R3DSurfin – druk 3D do celów wojskowych i SWORD – system zwalczania okrętów podwodnych to trzy projekty z udziałem Wojskowej Akademii Technicznej, które zostaną sfinansowane z Europejskiego Funduszu Obronnego (European Defence Fund, EDF).

Komisja Europejska w połowie kwietnia 2026  r. zatwierdziła najnowsze projekty do finansowania ze środków EDF. Fundusz ten jest głównym instrumentem Unii Europejskiej wspierającym współpracę badawczo-rozwojową w sektorze obronnym.

Umowy z 57 wybranymi konsorcjami zostaną podpisane do końca 2026 roku. Projekty podzielono na 17 obszarów tematycznych, za kluczowe uznane zostały: obrona przed dronami, bezpieczeństwo wschodniej flanki, obrona przeciwlotnicza i domena kosmiczna. Polskie podmioty biorą udział w 27 projektach o łącznej wartości ok. 571 mln euro. Wojskowa Akademia Techniczna bierze udział w trzech z nich. Więcej na stronie Komisji Europejskiej.

 

SWORD: broń przeciwko okrętom podwodnym

System do zwalczania okrętów podwodnych budowany w projekcie SWORD (Stand-off Anti-Submarine Warfare Operations by Remote Deployment) ma działać w każdych warunkach pogodowych w sposób ciągły. Zajmie małą powierzchnię i  można go będzie stosować na wielu platformach bojowych. Projektem kieruje dr iż Kamil Sybilski z Wydziału Inżynierii Mechanicznej (WIM). Budżet projektu z UE wynosi 20 mln euro, podmiot koordynujący pochodzi z Niemiec.

„Od sensora do strzelca – w  takim łańcuchu podwodne cele będą wykrywane, śledzone, klasyfikowane i zwalczane z bezpiecznej odległości minimum 40 mil morskich. W projekcie SWORD innowacją będzie zastosowanie pocisku VLWT, kompaktowej, naddźwiękowej rakiety przeciwskrętowej ASROC, a także opracowanie kompleksowego systemu z niskim wskaźnikiem fałszywych alarmów i wysoką dokładnością lokalizacji. WAT odpowiada w tym projekcie za analizę aktualnych systemów dostarczania bezzałogowych statków powietrznych (UAV) do rozmieszczania czujników, prowadzenie symulacji wydajności platform dla różnych scenariuszy i warunków oraz identyfikowanie potencjalnych luk technologicznych” – wyjaśnia dr iż Kamil Sybilski z Instytutu Mechaniki i Inżynierii Obliczeniowej WIM.

 

R3DSURFIN: części zamienne dla wojska drukowane przyrostowo

Techniki druku 3D z metalu, które będzie można wykorzystać np. do wytwarzania części zamiennych i technicznych środków materiałowych dla wojska, rozwijane będą w projekcie R3DSurfin (Towards Robust 3D printed metallic components production for military applications by the development of innovative SURface FINishing and design protocols) kierowanym przez dr. inż. Krzysztofa Grzelaka z Wydziału Inżynierii Mechanicznej (WIM) WAT. Budżet projektu z UE wynosi 3,7 mln euro, koordynuje go podmiot z Hiszpanii.

„Opracujemy komplementarny proces wytwarzania elementów m.in. uzbrojenia i sprzętu wojskowego z zastosowaniem technologii przyrostowych, czyli druku 3D z metali, takich jak stal, aluminium i stopy tytanu, stosowane w  obronności. W projekcie powstanie nowy sprzęt i oprogramowanie. Opracujemy również wytyczne projektowania i wykańczania powierzchni, a także metody obróbki końcowej, która uwzględni warunki wytwarzania techniką druku 3D z metalu oraz kształt części. WAT zbada, jak innowacyjne techniki obróbki postprocesowej tj. Electrochemical Polishing (EP) i Magnetorheological Polishing Fluid (MPF) wpływają na trwałość zmęczeniową drukowanych części” – tłumaczy dr inż. Krzysztof Grzelak z Instytutu Robotów i Konstrukcji Maszyn WIM.

Wybrane przez Komisję Europejską projekty w ramach EDF 2025, w podziale na poszczególne obszary tematyczne, są dostępne pod adresem defence-industry-space.ec.europa.eu/funding-opportunities/calls-proposals/result-edf-2025-calls-proposals_en.

 

MIDAS: AI do celów obronnych

Platforma, wykorzystująca sztuczną inteligencję (AI) zaprojektowaną specjalnie do zastosowań obronnych, powstaje w projekcie MIDAS (Middleware for Intelligent Defense AI Dialogue Systems) kierowanym przez dr. hab. inż. Marcina Kowalskiego, prof. WAT z  Instytutu Optoelektroniki. Budżet projektu z UE wynosi 5 mln euro, podmiot koordynujący działa w Grecji, a polskim uczestnikiem, obok WAT, jest Polska Platforma Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

„Integrujemy duże modele językowe (LLM) z operacjami obronnymi, tak aby stanowiły niezawodne i  przejrzyste elementy systemów wspomagania decyzji. Modele te nie będą już izolowanymi narzędziami zaplecza technicznego, lecz zostaną wbudowane w operacyjne procesy robocze. Operatorzy będą się z nimi porozumiewać w sposób bezpieczny i oparty na rolach. Modułowa konstrukcja i ustrukturyzowane procesy informacji zwrotnej to podstawa do stopniowego wdrażania możliwości AI w środowiskach obronnych zgodnie z  potrzebami operacyjnymi i obowiązkami regulacyjnymi” – mówi dr hab. inż. Marcin Kowalski z Instytutu Optoelektroniki.

 

Tekst: Karolina Duszczyk
Sekcja Rzecznika prasowego WAT
Zdjęcie: Sandra Naskręcka

23 kwietnia 2026 roku w Instytucie Pojazdów i Transportu odbyło się okolicznościowe spotkanie, związane z przekazaniem obowiązków osoby materialnie odpowiedzialnej w Zakładzie Silników i  Inżynierii Eksploatacji. Po przeprowadzonych w marcu inwentaryzacjach zdawczo-odbiorczych, obowiązki przekazali:

  • Pan inż. Krzysztof Jancik, odpowiedzialny materialnie w budynku 21 w latach 2010-2026;
  • Pan mgr inż. Sebastian Dziubak, odpowiedzialny materialnie w budynkach 17 i 20 w latach 2020-2026.

Stanowisko osoby odpowiedzialnej materialnie w ww. budynkach instytutu przejął Pan mgr inż. Ievgen Mandryka.

Podczas okolicznościowego spotkania, Dyrektor Instytutu dr hab. inż. Mirosław Gidlewski, prof. WAT podziękował obu Panom za wysiłek i trud włożony w utrzymanie sprawności technicznej oraz zapewnienie bieżącej działalności pracowni i stanowisk laboratoryjnych funkcjonujących w budynkach 17, 20 oraz 21 Zakładu Silników i Inżynierii Eksploatacji. Podkreślił inicjatywę i zaangażowanie obu Panów na zajmowanym stanowisku oraz wysokie kompetencje techniczne.

W imieniu dyrekcji Instytutu oraz własnym prof. Mirosław Gidlewski złożył obu Panom życzenia dalszych sukcesów w pracy zawodowej na rzecz Instytutu Pojazdów i Transportu – Pan Krzysztof Jancik pozostaje na stanowisku starszego specjalisty inżynieryjno-technicznego, a Pan Sebastian Dziubak od 1 marca jest asystentem w grupie pracowników badawczo-dydaktycznych i realizuje pracę doktorską. Wyrazem wysokiej oceny dotychczasowej pracy obu Panów na rzecz Instytutu były okolicznościowe patery z podziękowaniami.

W uroczystości uczestniczyli także zastępcy dyrektora Instytutu dr hab. inż. Witold Luty, prof. WAT i dr inż. Grzegorz Trawiński, kierownik Zakładu Silników i Inżynierii Eksploatacji dr inż. Mirosław Karczewski oraz Pan mgr inż. Ievgen Mandryka, któremu Dyrektor Instytutu życzył sukcesów oraz satysfakcji z pracy na nowym stanowisku. Na zakończenie spotkania wykonano pamiątkowe zdjęcie.

Fot. 3. Pamiątkowe zdjęcie wykonane na zakończenie spotkania

Dyrekcja Instytutu dziękuje Panu Krzysztofowi Jancikowi oraz Panu Sebastianowi Dziubakowi za wzorowe pełnienie obowiązków osoby odpowiedzialnej materialnie oraz wysiłek włożony w utrzymanie znajdującej się tam bazy badawczo-dydaktycznej. Życzymy wszystkiego najlepszego w dalszej pracy na rzecz Instytutu.

Tekst: Grzegorz Trawiński
Zdjęcia: Krzysztof Świder

Wykorzystujący technologię WAT projekt obronny COMMANDS, który umożliwia współpracę między wojskowymi pojazdami załogowymi i bezzałogowymi krajów UE w ramach zadań konwojowania, zajął drugie miejsce (ex aequo) w konkursie Innowacje dla Bezpieczeństwa i Obronności organizowanym przez Portal Mundurowy.

Na tegoroczny konkurs zgłoszono 41 projektów opisanych w przygotowywanym do druku katalogu: Innowacje – Wdrożenia – Bezpieczeństwo – Obronność 2026. Projekty oceniało jury złożone z przedstawicieli patronów honorowych – Ministerstwa Rozwoju i  Technologii oraz Polskiej Izby Producentów na Rzecz Obronności Kraju, zaproszonych ekspertów, dziennikarzy redakcji Portalu Mundurowego, a także laureatów konkursu z 2025 roku. Wyniki podano na stronie portal-mundurowy.pl.

Zakończony w  2025 r. międzynarodowy  projekt  obronny COMMANDS to wspólne przedsięwzięcie 21 partnerów z 10 krajów członkowskich UE. W projekcie wykorzystano technologie opracowane wcześniej przez Wojskową Akademię Techniczną w ramach realizacji projektu krajowego „System scentralizowanego zarządzania rojem bezzałogowych platform lądowych(SCAR). System ten pozwala użytkownikowi na tworzenie, wydawanie oraz monitorowania rozkazów rozpoznania inżynieryjnego dla ugrupowań lub rojów bezzałogowych jednostek lądowych.

Jak wyjaśnił redakcji Portalu Mundurowego kierownik projektu dr inż. Rafał Typiak z Wydziału Inżynierii Mechanicznej WAT, żołnierz korzystający ze SCAR-a dzięki wykorzystaniu rzeczywistości rozszerzonej, technologii haptycznych oraz systemów powiadomień jest nie tylko operatorem, lecz również aktywnym uczestnikiem swojej formacji.

W projekcie WAT opracowano m.in. moduły: sterowania pojazdem WDSz (drive-by-wire), przejmowania kontroli nad pojazdami za pośrednictwem systemu BMS; wymiany informacji z systemami klasy BMS, zgodnie ze standardami NATO (APP- 11), zdalnego sterowania ZSMU za pomocą standardu NATO (NGVA) z możliwością przekazywania kontroli między użytkownikami oraz stanowiska zdalnego operatora, rozwijającego rozwiązania SCAR.

W ramach projektu COMMANDS przygotowano również wytyczne umożliwiające wdrożenie tych rozwiązań w  siłach zbrojnych państw UE do 2030 r. Rozwiązania opracowane przez WAT mają charakter krajowy i mogą być wdrażane w Polsce.

Pierwsze miejsce w konkursie zajął Innowacyjny system do zwalczania bezzałogowych statków powietrznych SAN wdrażany przez konsorcjum kierowane przez Polską Grupę Zbrojeniową.

Na drugim miejscu ex aequo uplasowała się gotowa do wdrożenia koncepcja załogowo-bezzałogowego plutonu rozpoznawczo-uderzeniowego FUTURE TASK FORCE (FTF) opracowana przez Grupę WB.

Laureatem konkursu z trzecią lokatą ex aequo został System Zarządzania Polem Walki BMS LEGION, opracowany przez zespół programistów Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni jako element systemu dowodzenia szczebla pododdziału. Zasadniczym jego przeznaczeniem jest zapewnienie świadomości sytuacyjnej na polu walki. Również na trzecim miejscu ex aequo uplasował się projekt rakiety suborbitalnej PERUN spółki SpaceForest. Rakieta PERUN to bezzałogowa, największa polska rakieta suborbitalna napędzana silnikiem hybrydowym.

Tuż za podium znalazły się: Radar wielofunkcyjny kierowania ogniem SAJNA – efekt prac w konsorcjum z udziałem WAT kierowanym przez PIT-RADWAR oraz projekt PIAST realizowany w ramach programu NCBR SZAFIR zainicjowanego przez MON, w którym WAT jest liderem konsorcjum, a współtworzą je spółki Creotech Instruments, Scanway i PCO oraz Centrum Badań Kosmicznych PAN i Sieć Badawcza Łukasiewicz–Instytut Lotnictwa; projekt rozwija narodowe kompetencje w zakresie segmentu kosmicznego i naziemnego oraz w prowadzeniu operacji satelitarnych z Centrum Kontroli Misji zlokalizowanego w Wojskowej Akademii Technicznej.

Tekst: źródło – Portal Mundurowy
Zdjęcia: Rafał Typiak

 

W dniach od 13 do 17 kwietnia 2026 r. grupa 8 nauczycieli akademickich z Instytutu Pojazdów i  Transportu, kierowana przez Zastępcę Dziekana pułkownika Zdzisława Hryciowa, odbyła szkolenie w Ośrodku Szkolenia Leopard 10 Brygady Kawalerii Pancernej w Świętoszowie. Szkolenie miało na celu dostarczenie / pogłębienie wiedzy teoretycznej oraz praktycznej dotyczącej eksploatacji czołgu Leopard 2, znajdującego się na wyposażeniu SZ RP.

Po przywitaniu przez komendanta OSL Świętoszów majora Konrada Stefanowicza uczestnicy szkolenia zostali zapoznani z bazą dydaktyczną (wyposażeniem) oraz zakresem prowadzonych szkoleń w OSL. Następnie, podczas pięciodniowego i intensywnego szkolenia, doświadczeni instruktorzy OSL Świętoszów – młodszy chorąży Mariusz Nikifur oraz starszy chorąży sztabowy Krzysztof Kuśnierz – omówili budowę oraz działanie podstawowych zespołów i układów czołgu Leopard 2A4, 2A5 i 2PL, rodzaje oraz zakres wykonywanych na tych pojazdach obsług technicznych (w tym przedstawili specjalistyczne wyposażenie potrzebne do prawidłowego wykonania czynności obsługowych).
Duża część zajęć dotyczyła diagnozowania – kompleksowej kontroli układu napędowego (silnika, skrzyni przekładniowej oraz hamulców głównych) czy lokalizowania niesprawności instalacji elektrycznej / czujników / elementów wykonawczych poprzez pomiary wielkości elektrycznych wykonywane w oparciu o schematy elektryczne na podstawie fabrycznych algorytmów diagnozowania.
Podczas zajęć instruktorzy przekazali uczestnikom szkolenia swoje obserwacje i spostrzeżenia dotyczące użytkowania oraz obsługiwania czołgu Leopard 2A4. Wskazali również różnice w porównaniu do tej wersji pojazdu występujące w czołgu Leopard 2PL. Przedstawione podczas szkolenia zagadnienia zostały nie tylko obszernie omówione podczas zajęć teoretycznych, ale także pokazane praktycznie na rzeczywistych obiektach.

Prowadzący przedstawia rozwiązania i sposobu kontroli silnika i zespołu napędowego.Fot. Prezentacja rozwiązania i sposobu kontroli silnika i zespołu napędowego

Wyciąganie silnika i zespołu napędowego (tzw. Power Pack) z czołgu. Fot. Podłączanie zestawu manometrów do kontroli ciśnień w zespole napędowym

Podłączanie zestawu manometrów do kontroli ciśnień w zespole napędowym.Fot. Wyciąganie silnika i zespołu napędowego (tzw. Power Pack) z czołgu

Ostatniego dnia szkolenia nauczyciele akademiccy odbyli również (jako mechanik-kierowca) jazdę na symulatorze czołgu Leopard 2. Znajdujące się na wyposażeniu OSL w Świętoszowie trenażery i symulatory, w tym do nauki jazdy wiernie odzwierciedlają wnętrze, między innymi poprzez identyczne jak w  rzeczywistym pojeździe rozmieszczenie poszczególnych elementów, sposób ich działania, a nawet odgłosy towarzyszące ich pracy. Ta cześć zajęć, podczas których uczestnicy szkolenia pokonywali różnego rodzaju przeszkody terenowe w warunkach symulowanych działań bojowych (oddziaływania przeciwnika), wywołała szczególne zainteresowanie, zwłaszcza że dla większości z nich stanowiła pierwszą okazję do „jazdy” czołgiem.

Widok stanowiska kontroli symulatora jazdy czołgiem Leopard 2 (na dalszym planie symulator przedziału kierowcy).Fot. Widok stanowiska kontroli symulatora jazdy czołgiem Leopard 2  (na dalszym planie symulator przedziału kierowcy)

Na zakończenie szkolenia płk Zdzisław Hryciów podziękował dowódcy oraz instruktorom OSL w Świętoszowie za trud i  wysiłek włożony w  przygotowanie i przeprowadzenie szkolenia, wysoko oceniając poziom merytoryczno-dydaktyczny. Podkreślił otwartość osób prowadzących szkolenie na prośby ze strony nauczycieli z Instytutu Pojazdów i Transportu dotyczące kwestii poruszanych podczas szkoleniu. Wykonano również pamiątkowe zdjęcie.

Zdjęcie pamiątkowe wykonane na zakończenie szkoleniaFot. Zdjęcie pamiątkowe wykonane na zakończenie szkolenia

Kierownictwo Wydziału Inżynierii Mechanicznej składa dowódcy oraz kadrze instruktorskiej OSL w Świętoszowie podziękowania za wzorowe przeprowadzenie szkolenia teoretyczno-praktycznego. Mamy nadzieję, że także w przyszłości będziemy mogli korzystać z wiedzy teoretycznej oraz praktycznego doświadczenia pracowników OSL na kolejnych tego rodzaju szkoleniach.

 

Tekst: Grzegorz Trawiński
Zdjęcia: Zdzisław Hryciów,
Sebastian Dziubak, Grzegorz Trawiński